Mała architektura to istotny element zagospodarowania terenów zielonych, który w znaczący sposób wpływa na funkcjonalność, estetykę i odbiór przestrzeni. W kontekście ogrodów termin ten odnosi się do niewielkich obiektów budowlanych. Nie są ani budynkami, ani klasycznymi budowlami, lecz pełnią uzupełniającą lub nawet kluczową rolę w aranżacji krajobrazu. Mogą podkreślać charakter miejsca, organizować przestrzeń, a także ją upiększać. W dalszej części wyjaśniamy, jakie elementy zaliczamy do małej architektury oraz jak wyglądają kwestie prawne związane z ich budową.

Czym jest, a czym nie jest mała architektura?

W architekturze krajobrazu pojęcie małej architektury jest wyjątkowo szerokie. Obejmuje ono całe spektrum obiektów, które towarzyszą zagospodarowaniu terenu i wpływają na odbiór przestrzeni. Wbrew pozorom nie są to wyłącznie dekoracje — wiele z nich pełni ważne funkcje użytkowe, organizacyjne lub kompozycyjne. Mogą to być elementy typowo ogrodowe, takie jak ławki, siedziska, paleniska, lampy, rzeźby, mostki czy murki, jak również większe obiekty, na przykład altany, pergole, tarasy, podesty, schody terenowe czy oczka wodne. Do małej architektury zaliczamy również wybrane obiekty placów zabaw, niektóre ogrodzenia i murki oporowe, a nawet mniej oczywiste formy, takie jak kamienie ozdobne, kapliczki czy przydrożne krzyże.

Wszystkie te elementy łączy jedno — nie są budynkami w rozumieniu prawa budowlanego. Nie posiadają cech takich jak dach nad zamkniętą przestrzenią, fundamenty określone przepisami czy ściany wydzielające wnętrze. Mimo to ich rola w kształtowaniu krajobrazu jest nie do przecenienia.

Elementy małej architektury a kwestie prawne

Budowa elementów małej architektury podlega określonym regulacjom. Różnią się one w zależności od tego, czy obiekty mają powstać na terenie prywatnym, czy w przestrzeni publicznej. Zrozumienie tych zasad jest kluczowe, aby uniknąć niepotrzebnych formalności lub — przeciwnie — ewentualnych naruszeń prawa.

W pierwszej kolejności warto odpowiedzieć na pytanie, dlaczego w ogóle potrzebne są jakiekolwiek ograniczenia. Wynikają one przede wszystkim z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników, ochrony środowiska, utrzymania ładu przestrzennego oraz zachowania odpowiednich standardów jakości. Dodatkowo regulacje mają wpływ na kwestie ubezpieczeniowe i odpowiedzialność za obiekty znajdujące się zarówno na prywatnych posesjach, jak i w przestrzeni publicznej.

W praktyce większość elementów małej architektury na terenach prywatnych nie wymaga ani zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę. Wyjątek stanowią większe obiekty trwale związane z gruntem, takie jak altany o powierzchni przekraczającej 35 m² lub zbiorniki wodne, których lustro wody ma ponad 50 m². Realizacja takich elementów wiąże się z koniecznością dokonania zgłoszenia, a w niektórych przypadkach nawet uzyskania pozwolenia.

W przestrzeni publicznej przepisy są bardziej restrykcyjne i często nawet mniejsze obiekty wymagają formalnego zgłoszenia. Wynika to z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników oraz dbałości o spójność urbanistyczną. Dlatego przed rozpoczęciem budowy warto zapoznać się z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz aktualnymi wymogami prawa budowlanego.

Mała architektura w Architekturze Harmonii

W pracowni Architektura Harmonii od lat zajmujemy się projektowaniem i wykonywaniem elementów małej architektury, które wzbogacają przestrzenie prywatne i publiczne. Tworzymy obiekty trwałe, funkcjonalne i dopasowane do otoczenia, dbając zarówno o ich estetykę, jak i jakość wykonania. Wśród naszych realizacji znajdują się altany, tarasy, zadaszenia, pergole, trejaże, donice, paleniska, siedziska, podpory dla pnączy, a także oczka wodne i inne formy krajobrazowe. Każdy projekt traktujemy indywidualnie i z pełnym zaangażowaniem, łącząc kreatywność z fachową wiedzą.

Jeśli chcesz stworzyć coś wyjątkowego, harmonijnie wkomponowanego w otoczenie i trwałego na lata, chętnie pomożemy Ci w realizacji Twojej wizji. Razem możemy zaprojektować element małej architektury, który stanie się integralną częścią Twojej przestrzeni i nada jej niepowtarzalny charakter.

Zobacz kilka naszych realizacji: https://architekturaharmonii.pl/category/realizacje.

Obejrzyj krótki fil/animację pokazującą elementy znajdujące się we fragmencie ogrodu zaprojektowanego i zrealizowanego od podstaw przez zespół Architektury Harmonii: https://www.youtube.com/watch?v=58IqHWy9wFY.