Rośliny inwazyjne w Polsce to poważne zagrożenie dla środowiska naturalnego, krajobrazu, a także zdrowia ludzi. Gatunki te pochodzą z innych kontynentów, a po introdukcji do naszych warunków klimatycznych często rozprzestrzeniają się bez kontroli, wypierając rodzime rośliny i zaburzając równowagę ekosystemów.

Czym są rośliny inwazyjne?

Rośliny inwazyjne to gatunki obcego pochodzenia, które rozprzestrzeniają się szybko w nowych środowiskach, zaburzając lokalną bioróżnorodność. Mogą powodować szkody ekologiczne, gospodarcze i zdrowotne. Często trafiają do Polski jako rośliny ozdobne lub użytkowe, jednak ich niekontrolowany rozrost może prowadzić do całkowitej dominacji w środowisku.

Dlaczego nie wolno sadzić i projektować roślin inwazyjnych?

Sadzenie i stosowanie gatunków inwazyjnych w projektach zieleni jest nie tylko szkodliwe, ale również niezgodne z przepisami prawa. W Polsce obowiązuje Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie wykazu roślin i zwierząt obcych, których wprowadzanie do środowiska jest zakazane.

Za nieświadome lub celowe rozprzestrzenianie tych gatunków grożą surowe kary finansowe – włącznie z grzywnami sięgającymi milionów złotych, jeśli szkody w środowisku zostaną uznane za znaczne.

Brak wiedzy projektantów, architektów krajobrazu i inwestorów na temat statusu konkretnych gatunków może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i środowiskowych. Szczególnie wrażliwe są tereny objęte ochroną przyrodniczą (np. parki krajobrazowe, rezerwaty, obszary Natura 2000), gdzie wprowadzenie obcych roślin może doprowadzić do nieodwracalnych zmian w siedliskach.

Dlaczego warto zwalczać rośliny inwazyjne?

Rośliny inwazyjne:

• wypierają rodzime gatunki, ograniczając różnorodność biologiczną,
• zmieniają strukturę ekosystemów, np. przez zakwaszenie gleby lub zmianę warunków wodnych,
• zwiększają koszty utrzymania terenów zielonych i infrastruktury (np. przez uszkadzanie nawierzchni czy fundamentów),
• zwiększają potrzebę stosowania chemii w środowisku – nawozów i herbicydów,
• mogą być niebezpieczne dla zdrowia ludzi (np. barszcz Sosnowskiego, ambrozja).

Jak zwalcza się rośliny inwazyjne?

Zwalczanie roślin inwazyjnych jest trudne i kosztowne. W zależności od gatunku stosuje się różne metody agrotechniczne i mechaniczne, takie jak:

• mechaniczne usuwanie siewek i korzeni – skuteczne, ale wymagające systematyczności,
• rozwiercanie systemu korzeniowego – np. przy barszczu sosnowskiego, aby osłabić jego regenerację,
• zakładanie barier stalowych lub geowłóknin – ograniczających rozrost podziemnych kłączy,
• usuwanie banku nasion z gleby – poprzez wielokrotne przekopywanie i oczyszczanie warstw gruntu,
• metody termiczne (wypalanie) lub chemiczne – stosowane w ostateczności i pod ścisłym nadzorem specjalistów.

Każdy projektant zieleni, architekt krajobrazu czy inwestor powinien być świadomy zagrożeń wynikających z obecności roślin inwazyjnych oraz znać podstawowe metody ich eliminacji – zarówno w nowych projektach, jak i w utrzymaniu istniejących terenów zieleni.

Świetny film na temat gatunków inwazyjnych w Polsce – https://www.youtube.com/watch?v=aPMCeMnGdls

Szukasz zrównoważonego projektu i wiedzy? Skontaktuj się z nami już teraz – https://architekturaharmonii.pl/kontakt/